EC nedir, TDS nedir?
EC (elektriksel iletkenlik), çözeltideki iyonların elektrik akımını taşıma yeteneğidir. Gübre suda çözündükçe iyon miktarı, dolayısıyla EC artar. Hidroponikte genellikle mS/cm veya µS/cm birimiyle ifade edilir.
TDS, suda çözünmüş toplam madde miktarını ppm (milyonda bir kısım, yaklaşık mg/L) olarak anlatır. Gerçek TDS değeri laboratuvarda numunenin buharlaştırılıp kalan kuru maddenin tartılmasıyla bulunur. Elde kullanılan TDS metreler bunu yapmaz; EC ölçüp sonucu tahmini bir katsayıyla ppm’e çevirir.
Neden farklı TDS metreler farklı ppm gösterir?
EC’den ppm’e geçerken her çözünmüş madde aynı iletkenliği vermez. Bu yüzden üreticiler farklı referans çözeltiler esas alır ve farklı katsayılar kullanır. Hidroponikte en sık karşılaşılan üç ölçek şunlardır:
- 500 ölçeği (0,5 katsayı): Sodyum klorür (NaCl) referanslıdır. 1,0 mS/cm = 500 ppm. Birçok ucuz kalem tipi TDS metre bu ölçeği kullanır.
- 640 ölçeği (0,64 katsayı): 1,0 mS/cm = 640 ppm. Bazı ölçüm cihazlarında ve kaynaklarda kullanılır.
- 700 ölçeği (0,7 katsayı): “442” doğal su karışımı referanslıdır. 1,0 mS/cm = 700 ppm.
EC – ppm dönüşüm tablosu
Aşağıdaki tablo aynı EC değerinin üç farklı ölçekte kaç ppm olarak görüneceğini gösterir. Bir kaynakta ppm cinsinden hedef görüyorsanız önce hangi ölçeğin kullanıldığını kontrol edin.
| EC (mS/cm) | 500 ölçeği (ppm) | 640 ölçeği (ppm) | 700 ölçeği (ppm) |
|---|---|---|---|
| 0,5 | 250 | 320 | 350 |
| 0,8 | 400 | 512 | 560 |
| 1,0 | 500 | 640 | 700 |
| 1,2 | 600 | 768 | 840 |
| 1,5 | 750 | 960 | 1050 |
| 1,8 | 900 | 1152 | 1260 |
| 2,0 | 1000 | 1280 | 1400 |
| 2,5 | 1250 | 1600 | 1750 |
| 3,0 | 1500 | 1920 | 2100 |
Hesap: ppm = EC (mS/cm) × 500, 640 veya 700. Sonuçlar cihazın kullandığı ölçeğe göre değişir; gerçek çözünmüş madde miktarını değil, EC’den yapılan tahmini gösterir.
ppm’den EC’ye nasıl çevrilir?
ppm değerini cihazın katsayısına bölerek EC’ye ulaşabilirsiniz: EC (mS/cm) = ppm ÷ 500 (veya 640, 700). Örneğin 900 ppm gösteren bir çözelti 500 ölçeğinde 1,8 mS/cm iken 700 ölçeğinde yaklaşık 1,29 mS/cm’dir.
Bu fark küçük değildir. 700 ölçeğine göre yazılmış bir ppm hedefini 500 ölçekli bir cihazla uygularsanız çözeltiyi olması gerekenden belirgin şekilde daha güçlü hazırlarsınız. Cihazınızın kullanma kılavuzunda dönüşüm katsayısı yazar; bazı cihazlarda katsayı ayardan değiştirilebilir.
Hangisini kullanmalısınız?
Besin çözeltisini izlemek için EC kullanmanızı öneririz. EC doğrudan ölçülen değerdir, cihazdan cihaza yorum farkı taşımaz ve üniversite rehberleri, gübre reçeteleri ve bitki tabloları çoğunlukla EC verir.
TDS metreniz varsa onu kullanmaya devam edebilirsiniz; yalnızca hangi ölçekte çalıştığını bilin ve hedeflerinizi o ölçeğe çevirin. Kayıtlarınızı tutarlı olması için hep aynı birimle tutun.
- Cihazın ATC (otomatik sıcaklık kompanzasyonu) desteği olsun; iletkenlik sıcaklıkla değişir ve ölçümler genellikle 25 °C’ye göre düzeltilir.
- Kalibrasyonu cihaza uygun standart çözeltiyle yapın (EC için yaygın değer 1413 µS/cm).
- Kaynak suyunuzun EC’sini ayrıca ölçüp not edin; hedef EC’nin bir kısmını su zaten getirir.
Otomasyonda EC kullanmak
Otomatik dozaj sistemleri sensörden gelen EC değerini hedefle karşılaştırarak gübre ekler. Bu nedenle sensörün kalibre, sıcaklık düzeltmeli ve temiz olması doğrudan dozaj doğruluğunu etkiler. Sistemin nasıl çalıştığını pH EC otomasyonu rehberinde anlattık.
EC’nin neden yükselip düştüğünü ve hangi durumda gübre eklenmemesi gerektiğini de Hidroponik sistemde EC neden yükselir? yazısında bulabilirsiniz.
Merak edilen sorular
1000 ppm kaç EC eder?
Cihazın ölçeğine bağlıdır: 500 ölçeğinde 2,0 mS/cm, 640 ölçeğinde yaklaşık 1,56 mS/cm, 700 ölçeğinde yaklaşık 1,43 mS/cm.
TDS metre EC ölçer mi?
Evet. TDS metreler iletkenliği ölçer ve sonucu bir katsayıyla ppm’e çevirerek gösterir. Bazı cihazlar her iki değeri de gösterebilir.
Hidroponikte EC mi TDS mi daha iyi?
EC daha iyidir; doğrudan ölçülür ve cihazlar arasında karşılaştırılabilir. TDS kullanıyorsanız cihazınızın 500, 640 veya 700 ölçeklerinden hangisini kullandığını bilmeniz gerekir.
TDS değeri içme suyu kalitesini gösterir mi?
TDS yalnızca çözünmüş madde miktarı hakkında fikir verir; mikrobiyolojik kalite veya belirli zararlı maddeler hakkında bilgi vermez. Su kalitesi için laboratuvar analizi gerekir.
Kaynakça
Sayısal değerler aşağıdaki kaynaklardan alınmıştır. Kendi sisteminiz için gübre üreticisinin önerilerini ve ölçüm sonuçlarınızı birlikte değerlendirin.
- Electrical Conductivity and pH Guide for Hydroponics (HLA-6722)Oklahoma State University Extension, B. Dunn ve H. Singh, 2017
- Frequently Asked Questions About Salinity – The effect of temperatureUSDA Agricultural Research Service, Riverside